Autor: celesteconsolin

Barbam capellae cum impetrassent ab Iove,

Hirci maerentes indignari coeperunt

Quod dignitatem feminae aequassent suam.

Sinite inquit illas gloria vana frui

Et usurpare vestri ornatum muneris,

Pares dum non sint vestrae fortitudini.

Hoc argumentum monet ut sustineas tibi

Habitu esse similes, qui sint virtute inpares.

Cum de fortunis quidam quereretur suis,

Aesopus finxit consolandi gratia:

Vexata saevis navis tempestatibus,

Inter vectorum lacrimas et mortis metum

Faciem ad serenam subito ut mutatur dies,

Ferri secundis tuta coepit flatibus

Nimiaque nautas hilaritate extollere.

Factus periclo tum gubernator sophus:

‘Parce gaudere oportet et sensim queri.’

Totam aeque vitam miscet dolor et gaudium.

Canes legatos olim misere ad Iovem

Meliora vitae tempora oratum suae,

Ut sese eriperet hominum contumeliis,

Furfuribus sibi consparsum quod panem darent

Fimoque turpi maxime explerent famem.

Profecti sunt legati non celeri pede,

Dum naribus scrutantur escam in stercore.

Citati non respondent. Vix tandem invenit

Eos Mercurius et turbatos adtrahit.

Tum vero vultum magni ut viderunt Iovis,

Totam timentes concacarunt regiam;

Propulsi vero fustibus vadunt foras.

Vetat dimitti magnus illos Iuppiter.

Mirati sibi legatos non revertier,

Turpe aestimantes aliquid commissum a suis,

Post aliquod tempus alios ascribi iubent.

Rumor legatos superiores prodidit.

Timentes rursus aliquid ne simile accidat,

Odore canibus anum replent sedulo,

Mandant et, orent, ut dimittuntur statim.

Abeunt. Rogantes aditum continuo impetrant.

Consedit genitor tum deorum maximus

Quassatque fulmen: tremere coepere omnia.

Canes confusi, subitus quod fuerat fragor,

Repente odorem mixtum cum merdis cacant.

Reclamant omnes vindicandam iniuriam.

Sic est locutus ante poenam Iuppiter:

Legatos non est regis non dimittere,

Nec est difficile poenas culpae imponere;

Sed hoc feretis pro iustitia praemium:

Non veto dimitti, verum cruciari fame,

Ne ventrem continere non possint suum.

Illi autem, qui miserunt vos tam futtiles,

Numquam carebunt hominum contumelia.

[Ita nunc legatos exspectantes posteri

Novum venire cum videt, culum olfacit.]

Qui fert malis auxilium post tempus dolet.

Gelu rigentem quidam colubram sustulit

Sinuque fovit contra se ipse misericors:

Namque ut refecta est necuit hominem protinus.

Hanc alia cum rogaret causam facinoris,

Respondit: Ne quis discat prodesse improbis.

Vulpes, cubile fodiens, dum terram eruit

Agitque pluris altius cuniculos,

Pervenit ad draconis speluncam ultimam,

Custodiebat qui thesauros abditos.

Hunc simul aspexit: Oro ut inprudentiae

Des primum veniam; deinde si pulchre vides,

Quam non conveniens aurum sit vitae meae,

Respondeas clementer. Quem fructum capis

Hoc ex labore, quodve tantum est praemium

Ut careas somno et aevum in tenebris exigas?

Nullum inquit ille verum hoc ab summo mihi

Iove adtributum est. Ergo nec sumis tibi

Nec ulli donas quicquam? Sic fatis placet.

Nolo irascaris, libere si dixero:

Dis est iratis natus, qui est similis tibi.

Abiturus illuc, quo priores abierunt,

Quid mente caeca miserum torques spiritum?

Tibi dico, avare, gaudium heredis tui,

Qui ture superos, ipsum te fraudas cibo,

Qui tristis audis musicum citharae sonum,

Quem tibiarum macerat iucunditas,

Obsoniorum pretia cui gemitum exprimunt,

Qui dum quadrantes aggeras patrimonio

Caelum fatigas sordido periurio,

Qui circumcidis omnem inpensam funeri,

Libitina ne quid de tuo faciat lucri.

Quid iudicare cogitet livor malus,

Licet dissimulet, pulchre tamen intellego.

Quicquid putabit esse dignum memoria,

Aesopi dicet; si quid minus adriserit,

A me contendet fictum quovis pignore.

Quem volo refelli iam nunc responso meo:

Sive hoc ineptum sive laudandum est opus,

Invenit ille, nostra perfecit manus.

Sed exsequamur coepti propositum ordinem.

Homo doctus in se semper divitias habet.

Simonides, qui scripsit egregium melos,

Quo paupertatem sustineret facilius,

Circum ire coepit urbes Asiae nobiles,

Mercede accepta laudem victorum canens.

Hoc genere quaestus postquam locuples factus est,

Redire in patriam voluit cursu pelagio;

Erat autem, ut aiunt, natus in Cia insula:

Ascendit navem, quam tempestas horrida

Simul et vetustas medio dissolvit mari.

Hi zonas, illi res pretiosas colligunt,

Subsidium vitae. Quidam curiosior:

Simonide, tu ex opibus nil sumis tuis?

Mecum inquit mea sunt cuncta. Tunc pauci enatant,

Quia plures onere degravati perierant.

Praedones adsunt, rapiunt, quod quisque extulit,

Nudos relinquunt. Forte Clazomenae prope

Antiqua fuit urbs, quam petierunt naufragi.

Hic litterarum quidam studio deditus,

Simonidis qui saepe versus legerat

Eratque absentis admirator maximus,

Sermone ab ipso cognitum cupidissime

Ad se recepit; veste, nummis, familia

Hominem exornavit. Ceteri tabulam suam

Portant rogantes victum. Quos casu obvios

Simonides ut vidit: Dixi, inquit, mea

Mecum esse cuncta; vos quod rapuistis perit.

Mons parturibat, gemitus immanes ciens,

Eratque in terris maxima expectatio.

At ille murem peperit. Hoc scriptum est tibi,

Qui, magna cum minaris, extricas nihil.

[Nihil agere quod non prosit fabella admonet.]

Formica et musca contendebant acriter

Quae pluris esset. Musca sic coepit prior:

Conferre nostris tu potes te laudibus?

Moror inter aras, templa perlustro omnia,

Ubi immolatur, exta praegusto deum.

In capite regis sedeo cum visum est mihi,

Et matronarum casta delibo oscula.

Laboro nihil atque optimis rebus fruor.

Quid horum simile tibi contingit, rustica?

Est gloriosus sane convictus deum,

Sed illi, qui invitatur, non qui invisus est.

Aras frequentas: nempe abigeris, cum venis.

Reges commemoras et matronarum oscula;

Super etiam iactas, tegere quod debet pudor.

Laboras nil ideoque, cum opus est, nil habes.

Ego granum in hiemem cum studiose congero,

Te circa murum pasci video stercore.

Aestate me lacessis; cum bruma est, siles.

Mori contractam cum te cogunt frigora,

Me copiosa recipit incolumem domus.

Satis profecto rettudi superbiam.

Fabella talis hominum discernit notas

Eorum qui se falsis ornant laudibus,

Et quorum virtus exhibet solidum decus.

Quantum valerent inter homines litterae,

Dixi superius: quantus nunc illis honos

A superis sit tributus tradam memoriae.

Simonides idem ille de quo rettuli,

Victori laudem cuidam pyctae ut scriberet

Certo conductus pretio secretum petit.

Exigua cum frenaret materia impetum,

Usus poeta moris est licentia

Atque interposuit gemina Ledae sidera,

Auctoritatem similis referens gloriae.

Opus adprobavit; sed mercedis tertiam

Accepit partem. Cum relicuom posceret:

Illi, inquit, reddent, quorum sunt laudis duae.

Verum, ut ne irate te dimissum censeas,

Ad cenam mihi promitte; cognatos volo

Hodie invitare, quorum es in numero mihi.

Fraudatus quamvis et dolens iniuria,

Ne male dissimulans gratiam corrumperet,

Promisit. Rediit hora dicta, recubuit.

Splendebat hilare poculis convivium,

Magno apparatu laeta resonabat domus,

Repente duo cum iuvenes sparsi pulvere,

Sudore multo diffluentes, corpora

Humanam supra formam, cuidam servolo

Mandant ut ad se provocet Simonidem;

Illius interesse, ne faciat moram.

Homo perturbatus excitat Simonidem.

Unum promorat vix pedem triclinio,

Ruina camarae subito oppressit ceteros;

Nec ulli iuvenes sunt reperti ad ianuam.

Ut est vulgatus ordo narratae rei,

Omnes scierunt numinum praesentiam

Vati dedisse vitam mercedis loco.